نخ اسپاندکس

نخ اسپاندکس چیست؟

نخ اسپاندکس یا لایکرا (Lycra) یک الیاف الاستیک و کشسان ساخته دست بشر است که بر پایه اورتان تولید می‌شود. این یک ماده بافتی تولید شده با خاصیت کشسانی است که با نام “نخ الاستیک” نیز نامیده می شود و در برابر حرارت، نور ، اسید ها و اکسیداسیون مقاومت خوبی دارد.

ویژگی اصلی اسپندکس خاصیت ارتجاعی بالای آن و توانایی بازگشت به شکل اولیه آن است که دوام عالی در محصولات مد را تضمین می کند. اسپندکس این قابلیت را دارد که تا هشت برابر طول اولیه خود کشیده شود و بلافاصله پس از رها شدن کشش به شکل اولیه خود بازگردد. این باعث می شود جوراب شلواری حاوی اسپندکس کاملاً روی پاها قرار بگیرد و در عین حال آزادی حرکت کامل را فراهم کند. خاصیت ارتجاعی بیشتر پارچه از کشش و شل شدن بیش از حد پارچه که از عوامل اصلی آسیب هستند جلوگیری می کند. همچنین در هنگام شستشو نیاز به مراقبت خاصی ندارد.

در حالی که به نظر می رسد اسپندکس، از هر نظر، یک رشته پایدار منفرد است، در واقع انبوهی از الیاف جزئی است.

نخ لایکرا در لباس‌های ورزشی، ایروبیک، پیراهن، شلوار و گونه‌های دیگر پوشاک بسیار عالی است. از حالت کششی و استرچ لایکرا در مد نیز بهره به عمل آورده می‌شود و لباس‌های بسیار جالبی را به وجود می‌آورد. در ورزش‌هایی نظیر شنا که همواره تحرک و کشش بسیار بالا است، نیاز به لباس‌هایی با کشش بالا می‌باشد و به همین دلیل نیز از نخ اسپاندکس در تولید لباس‌های ورزشی با کشش بالا استفاده می‌گردد.

انواع نخ اسپاندکس

نخ‌های اسپندکس معمولاً با دو روش استاندارد و معروف تولید می‌شوند:

  1. ایر کاورینگ (Air Covering): در این روش، نخ لایکرا همزمان با تکسچره کردن نخ با کمک جت‌های اینترمینگل به نخ اصلی متصل می‌شود. اینگونه از نخ‌ها در بازار با نام اسپاندکس جوشی معروف هستند.
  2. توییست کاورینگ (Twist Covering): در این روش، نخ لایکرا با کشیدگی خاصی به عنوان مغزی و نخ اصلی دور آن پیچیده می‌شود. این روش در بازار اصطلاحاً به آن نخ کاور می‌گویند.

هر دو نوع نخ کاربردهای بسیاری در منسوجات مختلف دارند، از جمله جوراب، دستکش، ماسک، لباس‌های ورزشی، پارچه‌های جین، شبه فاستونی و غیره. در واقع، هر جایی که نیاز به زیردست نرم‌تر و کیفیت بالاتر باشد، از نخ کاور که قیمت بالاتری هم دارد استفاده می‌شود.

خواص لایکرا

خواص نخ اسپاندکس

  • حرارت: این نخ مقاومت گرمایی بین ۱۷۰ تا ۲۰۰ درجه سانتی‌گراد دارد. این خصوصیت باعث می‌شود که این نوع نخ در صنعت پوشاک و به خصوص در تولید لباس‌های ورزشی کاربرد فراوانی داشته باشد.
  • سفید کننده ها و حلال ها: نخ اسپاندکس یا لایکرا در برابر سفیدکننده‌ها مقاومت ضعیفی دارد. این یعنی اگر لباس‌هایی که از این نوع نخ ساخته شده‌اند با سفیدکننده شسته شوند، ممکن است خاصیت کششی و استحکام آن‌ها کاهش یابد. بنابراین، توصیه می‌شود که لباس‌هایی که از نخ اسپاندکس ساخته شده‌اند را با مواد شوینده‌ای که سفیدکننده ندارند بشویید.
  • اسیدها و قلیاها: نخ اسپاندکس یا لایکرا مقاومت خوبی در برابر اسیدها و الکل‌ها دارد.
  • سایش: در برابر سایش مقاومت ضعیفی دارد. این یعنی اگر لباس‌هایی که از این نوع نخ ساخته شده‌اند و با سایش زیاد مواجه شوند، ممکن است خاصیت کششی و استحکام آن‌ها کاهش یابد.
  • نور خورشید : مقاومت خوب در برابر نور روز

چگونه از نخ اسپاندکس یا لایکرا استفاده می شود؟

نخ الاستیک یا اسپاندکس هرگز به تنهایی استفاده نمی شود و همیشه با الیاف دیگر (طبیعی یا مصنوعی) ترکیب می‌شود. بافت های بهبود یافته با اسپندکس حضور فیبر قسمت غالب را حفظ می کنند. میزان کشیدگی کش را فیلامنت ترکیب شده با آن تعیین می‌کند. نوع تکسچره و نحوه استفاده آن نوع نخ کشی را تعیین می‌کند.

اسپندکس با مواد دیگر نیز ترکیب می شود و می تواند با سایر الیاف جهت تولید پارچه های منحصر به فرد که هر دو خصوصیت الیاف را دارند، ریسیده گردد. به عنوان مثال، می‌توان به ترکیباتی مانند “پارچه ویسکوز لایکرا”، “ویسکوز اسپاندکس”، “پنبه لایکرا” و “پنبه اسپاندکس” اشاره کرد.

به طور کلی، استفاده از نخ اسپاندکس در تولید پارچه‌ها به دلیل خاصیت کششی بالایی که دارد، برای تولید لباس‌هایی که نیاز به انعطاف‌پذیری دارند، بسیار مناسب است.

موارد استفاده نخ اسپاندکس

موارد کاربرد نخ اسپاندکس

نخ اسپاندکس یا لایکرا به طور گسترده برای بافندگی اقلام زیر استفاده می شود:

  • جوراب و جوراب
  • پوشاک
  • لباس های بدون درز
  • ژاکت
  • دستکش
  • پارچه های باریک
  • لباس شنا
  • باندهای پزشکی
  • مچ بند
  • باند سر

کاربرد نخ اسپاندکس در لباس های چرمی

نخ اسپاندکس معمولاً در لباس‌هایی که نیاز به انعطاف‌پذیری دارند، مانند لباس‌های ورزشی، مایو، شلوار جین و برخی لباس‌های روزمره استفاده می‌شود. اما در مورد لباس‌های چرمی، این نخ می‌تواند در برخی موارد استفاده شود. برای مثال، در لباس‌های چرمی که نیاز به کشش دارند، مانند شلوار چرمی یا چرمی‌های ورزشی، ممکن است از نخ اسپاندکس استفاده شود تا به آن‌ها انعطاف‌پذیری بیشتری بدهد. با این حال، استفاده از این نخ در لباس‌های چرمی به نوع چرم، سبک لباس و نیازهای خاص کاربر بستگی دارد.